Thời điểm hiện tại, khắp nơi trên đất nước Việt Nam đang phải trải qua cơn đại dịᴄh khủng khiếp, diễn biến ngày một phức tạp, ngày một xấu đi. Trên mạng xã hội, báo đài, tin tức tràn ngập thông tin không mấy lạc quan, đồng thời việc giãn cách kéo dài để chống dịᴄh đã khiến tình hình thêm u ám hơn nữa. Ai cũng lâm vào cảnh mất đi thu nhập, thiếu thực phẩm, tinh thần suy sụp, bức bối vì quanh quẩn ở nhà suốt ngày dài. Tất cả như những gánh nặng đè lên tâm trí của biết bao con người, nhất là những nơi bị nặng như các tỉnh miền Nam.

Vào những lúc chán nản, suy sụp, mệt mỏi khi phải đối mặt với thực tại – thứ thực tại con người không thể kiểm soát và xoay chuyển – ai cũng chỉ muốn buông xuôi, muốn trốn chạy mà tìm kiếm sự bình an trong cõi lòng, dù chỉ là trong giây phút mà thôi. Và âm nhạc chính là một trong những suối nguồn thanh khiết cho những ai muốn trầm mình, thoa dịu lấy tâm hồn trĩu nặng, hớp từng ngụm ngọt lành để tẩy đi vị đắng nghẹn của nỗi lo âu dịᴄh bệпh, cơm áo gạo tiền, cùng với những cảnh nhiễu nhương, mà chỉ trong những hoàn cảnh rối ren như mùa dịᴄh này mới lộ ra.

Bản thân người viết cũng vậy.

Chính trong những giờ khắc đen tối, đầy bất lực này, dù gì sức mọn cũng chẳng xoay chuyển gì được nhiều. Ta hãy tạm ngừng lo nghĩ một chút, và cùng tìm về sự bình an, yên ả đầy chan hòa trong những bản nhạc Xuân xưa, những bản nhạc Xuân nổi tiếng từ trước 1975, và vẫn được nghe, được thưởng thức cho đến tận bây giờ.

“Mùɑ dịᴄh” nhưng lại nghe nhạc Xuân, kể ra cũng lạ thiệt. Nhưng còn gì êm ả, bình yên hơn thảm cỏ, khóm hoa tắm trong nắng Xuân? Có gì nao nao, rạo rực hơn chờ đợi giây phút giao thừa, bên mâm cơm đoàn viên, gia đình sum họp? Còn gì khắc khoải, bồi hồi hơn khi nhớ về những kỷ niệm ngày Tết ấu thơ, lúc tâm trí còn chưa vương bụi đời? Giữa những căng thẳng của thực tại, mùa Xuân thắm tươi là nơi con người ta tìm về, như tìm về sự tái sinh, sự khởi đầu, một hy vọng mới, đầy chứa chan.

Vậy, ta hãy cùng tìm về những âm điệu đầy hy vọng đó, dù chỉ là giây lát mà thôi. Ta cùng tìm về những bức họa, những khung cảnh ấm êm, tươi vui vẫn còn vương vấn trong tiềm thức của bao thế hệ, nhưng là những bức họa được vẽ bởi các… nhạc sĩ.

Phần đầu tiên của loạt bài viết này, xin nhắc về bài “đệ nhất Xuân Ca”.

LY RƯỢU MỪNG (Sáng tác: Phạm Đình Chương)

Được mệnh danh là “Đệ nhất Xuân ca”, giai điệu của bài hát “Ly Rượu Mừng” luôn luôn được cất lên, vang vọng khắp các ngõ hẻm, xóm nhỏ, mỗi độ Tết đến Xuân về. Khác với nhiều bài nhạc Xuân khác, có lời mang nội dung ngợi ca, miêu tả cảnh sắc, thiên nhiên ngày Xuân, xuyên suốt bài hát Ly Rượu Mừng là những lời như chúc tụng tốt lành người ta trao cho nhau mỗi dịp khởi đầu một năm. Được biết, nhạc sĩ Phạm Đình Chương viết bài hát này vào năm 1952, lúc ông và gia đình – các anh chị em, cũng là thành viên của Ban Hợp ca Thăng Long – đã rời miền Bắc vào Sài Gòn. Khi bài hát mới được viết ra, cũng chính Ban Hợp ca Thăng Long thâu thanh đầu tiên, và đó cũng chính là bản thâu gây ấn tượng nhất đối với bao thế hệ khán thính giả, nhất là lớp người sanh trưởng tại miền Nam trước 1975.


Bài hát “Ly rượu mừng” qua phần trình bày của Ban Hợp ca Thăng Long

Những lời chúc tốt lành, khởi đầu cho một năm mới cũng là truyền thống tốt đẹp của người Việt bao đời nay. Người ta trao nhau tình thân ái, ước vọng những may mắn, tốt đẹp sẽ đến với mọi người, và đến với mình. Nhà nhà quên đi những ưu phiền năm cũ, cùng bước vào năm mới, tràn trề sức sống và sự trông đợi. Ly Rượu Mừng cũng là lời chúc cùng những mà nhạc sĩ Phạm Đình Chương gửi gắm vào bài hát, và trao đến cho mọi người dân nước Việt, bất kể tuổi tác, vùng miền, tôn giáo, tầng lớp,… Dù là anh nông phu, người thương gia, người công nhân sớm “thoát ly đời gian lao nghèo khó”. Dù là đôi vợ chồng son mới đẹp duyên đôi lứa, hay người nghệ sĩ “tiếng thi ca nét chấm phá tô đời mới”. Tất cả những khuôn mặt đó đều nhận được lời chúc trìu mến của nhạc sĩ:

“Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi
Mừng anh nông phu vui lúa thơm hơi
Người thương gia lợi tức
Người công nhân ấm no
Thoát ly đời gian lao nghèo khó

Á a a a
Nhấp chén đầy vơi
Chúc người người vui
Á a a a
Muôn lòng xao xuyến duyên đời

[…]

Rượu hân hoan mừng đôi uyên ương
Xây tổ ấm trên cành yêu đương
Nào cạn ly, mừng người nghệ sĩ
Tiếng thi ca nét chấm phá tô thêm đời mới…”

Tờ nhạc gốc của bài “Ly rượu mừng”, được phát hành bởi Tinh Hoa Xuất Bản vào năm 1956

Bài hát cũng không quên tri ân những người lính quên mình ᴄhιến đấu cho Quốc gia, cho non song gấm vóc, cùng những ước vọng của nhạc sĩ cho một nước Việt hòa bình, yên vui khi đất nước đã gỡ bỏ ách đô hộ của ngoại bang, người Việt cùng chung giọt máu Lạc Hồng, tay nắm bàn tay, cùng nhau kiến thiết đất nước tỏng tình yêu mến chan hòa – “ngày máu xương thôi tuôn rơi, ngày quê hương yên vui”. Dường như, nhạc sĩ Phạm Đình Chương viết nên lời này, cũng muốn tri ân tới hàng bao thế hệ nghĩa sĩ cha ông đã dựng nên nước Việt từ thuở lập quốc, chứ không riêng gì những ᴄhιến sĩ chống Pháp, dành độc lập lúc đó.

Rất tài tình, riêng phần lời nhạc viết dành cho người lính, nhạc sĩ đã khéo léo viết nên những âm điệu rất hào hùng, văng vẳng, có sắc thái khác với những lời ở trên – rất mạnh mẽ và đậm chất “lính”. Sau người lính là hình ảnh “bà mẹ già” ở quê xa, luôn luôn mong ngóng, lo chờ đứa con lính đang xả thân nơi sa trường, cùng niềm mong ước một ngày con trai sẽ trở về mái nhà xưa để bà mẹ quê “dứt u tình”, không còn bứt rứt lo ngóng tin con nữa:

Rót thêm tràn đầy chén quan san
Chúc người binh sĩ lên đàng
ᴄhιến đấu công thành
Sáng cuộc đời lành
Mừng người vì Nước quên thân mình

Kìa nơi xa xa có bà mẹ già
Từ lâu mong con mắt vương lệ nhòa
Chúc bà một sớm quê hương
Bước con về hòa nỗi yêu thương

á a a a
Hát khúc hoan ca thắm tươi đời lính
á a a a
Chúc mẹ hiền dứt u tình

[…]

Bạn hỡi, vang lên
Lời ước thiêng liêng
Chúc non sông hoà bình, hoà bình
Ngày máu xương thôi tuôn rơi
Ngày ấy quê hương yên vui
đợi anh về trong chén tình đầy vơi

Tựa như khung cảnh một bữa tiệc đoàn viên đầu năm, sau khi mọi người trao nhau những lời chúc tốt đẹp, mọi người cùng cạn ly rượu nồng, mong cho những điều tốt đẹp họ chúc tụng sẽ trở thành hiện thực. Hình ảnh ly rượu – chủ đề chính và cũng là tên bài hát đã được xuất hiện nhiều lần trong bài hát, và xuất hiện một cách rất đặc biệt. Mỗi một ly rượu được nhấc cao, là mỗi ly rượu dành cho những câu chúc mà nhạc sĩ, và có lẽ là cả người hát, đã xướng lên. Ly rượu cho mọi người con đất Việt cùng chung sống trong độc lập, trong thanh bình “sáng trời tự do” – những lý tưởng rất cao đẹp. Ly rượu cho hòa bình, cho quê hương thôi tang thương. Ly rượu cho mùa Xuân, “tống cựu nghinh tân”, khởi đầu cho một buổi bình minh tràn đầy nắng sớm và hứa hẹn.

Bài hát Ly Rượu Mừng, gọi là bài hát, mà gọi là những lời chúc, hay những hy vọng, trông mong của bao người Việt Nam lúc bấy giờ, cũng đúng. Thi sĩ Du Tử Lê đã từng nói rằng: “Ly Rượu Mừng là khúc xuân ca kinh điển của nền tân nhạc Việt Nam”. Qua bao thế hệ, biết bao sự biến chuyển của thời cuộc, bài hát vẫn vang mãi trên môi bao người, mỗi độ Xuân sang, là món ăn tinh thần không thể thiếu, cũng như bánh tét bánh chưng, ly rượu nồng ngày Xuân vậy.

[Hết phần 1]

Bài: Nguyễn Toàn
Bản quyền bài viết của nhacvangbolero.com, vui lòng không sao chép

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here